Bên cạnh các bệnh liên quan đến đường hô hấp, thì tiêu chảy và rối loạn tiêu hóa là những bệnh thường gặp nhất ở trẻ nhỏ. Do hệ tiêu hóa và miễn dịch của các con chưa hoàn thiện nên trẻ thường dễ bị tiêu chảy hơn và cũng khó tự bình phục hơn so với người lớn. Vậy làm sao để chăm sóc cho trẻ khi các bé bị tiêu chảy? Hãy cùng AN Care Pharma tìm hiểu nhé!

1. Sơ lược về tiêu chảy ở trẻ nhỏ

1.1 Mùa hè là thời điểm trẻ dễ bị tiêu chảy

Mùa hè, thời tiết nóng ẩm, với nền nhiệt trên 30 độ C, là điều kiện thuận lợi nhất cho sự sinh sôi và phát triển của vi khuẩn Salmonella, E.Coli,… Đây là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tình trạng tiêu chảy của trẻ nhỏ. Bên cạnh đó, do nhiệt độ môi trường cao, khiến thực phẩm dễ bị ôi thiu, biến chất nếu không được bảo quản đúng cũng là nguyên nhân dẫn đến tình trạng tiêu chảy ở trẻ nhỏ.

Ngoài ra, mùa hè cũng là thời điểm các con ăn rất nhiều các loại kem, nước đá lạnh, nước ngọt,… Nếu các bậc phụ huynh không chú ý để cân bằng và hạn chế các bạn nhỏ ăn các loại thực phẩm này, cũng rất dễ dẫn đến tình trạng đau bụng, rối loạn tiêu hóa. Việc ăn quá nhiều thực phẩm lạnh cũng tăng nguy cơ viêm đường hô hấp trên ở trẻ.

1.2 Đặc điểm tiêu chảy ở trẻ nhỏ

Tiêu chảy là khi trẻ đi ngoài nhiều hơn 3 lần 1 ngày. Khi này, ta có thể thấy phân trẻ lỏng, tóe nước hoặc phân nhầy, sệt, lợn cợn. Đợt tiêu chảy là thời gian kể từ ngày đầu tiên bị tiêu chảy tới ngày mà sau đó 2 ngày phân trẻ bình thường. Tiêu chảy cấp là khi tình trạng tiêu chảy kéo dài dưới 2 tuần. Trong thời gian mắc tiêu chảy, trẻ có thể kèm theo các biểu hiện đau bụng, buồn nôn, nôn, hoặc chán ăn,…

Tiêu chảy ở trẻ nhỏ nhìn chung rất dễ dàng phòng tránh và điều trị, tuy nhiên nếu không được điều trị đúng cách và kịp thời, nó có thể dẫn đến những hệ quả nghiêm trọng, thậm chí là tử vong ở trẻ nhỏ. Chủ yếu là do các nguyên nhân sau:

• Mất nước nghiêm trọng: Đây là biến chứng nguy hiểm và phổ biến nhất của tiêu chảy ở trẻ em. Khi bị tiêu chảy, cơ thể trẻ mất một lượng lớn nước và dịch qua phân lỏng và nôn mửa. Mất nước làm giảm thể tích máu, ảnh hưởng đến hoạt động của các cơ quan quan trọng như tim, thận và não.
• Rối loạn điện giải: Cùng với việc mất nước, trẻ bị tiêu chảy còn mất đi các chất điện giải quan trọng như Natri, Kali, Clorua. Sự mất cân bằng các chất điện giải này có thể gây ra nhiều rối loạn chức năng trong cơ thể, bao gồm co giật, rối loạn nhịp tim, suy thận cấp và toan chuyển hóa. Những rối loạn này có thể nhanh chóng đe dọa tính mạng của trẻ nếu không được bù đắp kịp thời.
• Suy dinh dưỡng: Tiêu chảy kéo dài làm giảm khả năng hấp thu chất dinh dưỡng của ruột. Trẻ bị bệnh thường chán ăn, bỏ bữa, dẫn đến tình trạng thiếu hụt năng lượng và các vi chất dinh dưỡng cần thiết cho sự phát triển. Suy dinh dưỡng làm hệ miễn dịch của trẻ suy yếu hơn, khiến trẻ dễ mắc các bệnh nhiễm trùng khác và làm cho tình trạng tiêu chảy trở nên trầm trọng hơn, tạo thành một vòng luẩn quẩn nguy hiểm.

2. Lưu ý khi trẻ bị tiêu chảy

2.1 Chăm sóc tại nhà

Tiêu chảy ở trẻ nhỏ có thể khiến cha mẹ lo lắng, nhưng trong nhiều trường hợp, có thể chăm sóc trẻ tại nhà theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Mục tiêu chính của việc điều trị tại nhà là ngăn ngừa và xử lý tình trạng mất nước. Khi điều trị tiêu chảy cho bé tại nhà, ba mẹ cần lưu ý:

1. Bù nước và điện giải: Đây là biện pháp hàng đầu và quan trọng nhất để phòng ngừa biến chứng nguy hiểm do mất nước và rối loạn điện giải. Sử dụng các loại Oresol chuyên dùng cho trẻ em, pha đúng tỷ lệ theo hướng dẫn trên bao bì với nước đun sôi để nguội. Tuyệt đối không pha đặc hơn hoặc loãng hơn hướng dẫn, không pha với nước khoáng, nước ngọt, nước trái cây hoặc sữa. Cho trẻ uống từ từ, từng chút một bằng thìa hoặc cốc nhỏ, đặc biệt nếu trẻ còn nhỏ hoặc đang nôn trớ. Nếu trẻ bị nôn sau khi uống, đợi khoảng 5-10 phút rồi tiếp tục cho uống chậm hơn. Ngoài ra cũng cần cho trẻ uống nhiều nước lọc và tránh các loại nước ngọt vì chúng có thể làm trầm trọng thêm tình trạng tiêu chảy.
2. Chế độ dinh dưỡng hợp lý: Khi trẻ bị tiêu chảy, không nên bắt trẻ nhịn ăn hay kiêng khem quá mức, trẻ vẫn cần năng lượng và dinh dưỡng để phục hồi. Nếu trẻ còn bú mẹ, hãy tiếp tục cho bú bình thường và tăng số lần bú. Sữa mẹ dễ tiêu hóa và cung cấp kháng thể giúp trẻ chống lại nhiễm trùng. Với các trẻ lớn hơn, có thể cho trẻ ăn các thức ăn mềm, được nấu chín kỹ như cháo, súp, cơm nát. Chọn những loại thực phẩm giàu dinh dưỡng và lành tính như thịt gà, thịt lợn, thịt bò cùng cà rốt, bí đỏ, chuối xanh để nấu cháo cho bé. Trong thời gian này nên hạn chế các món chiên, xào, rán nhiều dầu mỡ hay thực phẩm sống hoặc chưa được nấu kĩ. Ba mẹ nên chia nhỏ bữa ăn trong ngày thành nhiều lần để giảm áp lực lên hệ tiêu hóa và giúp các con hấp thu được tốt hơn.
3. Bổ sung thêm men vi sinh và kẽm: Men vi sinh và kẽm là bộ đôi hỗ trợ giúp giảm thời gian và mức độ nghiêm trọng của tiêu chảy, cũng như giảm nguy cơ mắc các đợt tiêu chảy sau này. Men vi sinh giúp khôi phục sự cân bằng hệ vi sinh đường ruột, ngăn chặn sự phát triển và gây bệnh của các vi khuẩn, virus gây tiêu chảy và tăng cường hàng rào bảo vệ ruột. Trong khi đó, kẽm cải thiện hấp thu nước và chất điện giải, phục hồi niêm mạc ruột bị tổn thương và tăng cường hệ miễn dịch cho trẻ. Ngoài ra, kẽm còn giúp các bé ăn ngon miệng hơn, hỗ trợ hấp thu dinh dưỡng, giúp phục hồi thể trạng sau đợt tiêu chảy.

 

2.2 Nhận biết các dấu hiệu cần đi khám

Cha mẹ cần theo dõi sát sao tình trạng của trẻ và đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay lập tức nếu xuất hiện một trong các dấu hiệu nguy hiểm sau:

• Tiêu chảy rất nhiều lần, phân toàn nước, đi ngoài liên tục.
• Nôn trớ nhiều, không uống được nước hoặc Oresol.
• Có dấu hiệu mất nước nặng: li bì, khó đánh thức, mắt trũng sâu, khóc không có nước mắt, miệng và lưỡi rất khô, da khô, nếp véo da mất rất chậm, tiểu ít hoặc không tiểu.
• Sốt cao liên tục khó hạ.
• Phân có máu hoặc nhầy máu.
• Trẻ bỏ bú hoặc bỏ ăn, quấy khóc dữ dội hoặc lừ đừ, mệt mỏi bất thường.
• Trẻ dưới 6 tháng tuổi bị tiêu chảy cần được theo dõi chặt chẽ hơn và thường cần thăm khám bác sĩ sớm.

3. Phòng tránh tiêu chảy ở trẻ

Để phòng tránh tiêu chảy cho trẻ vào mùa hè, cha mẹ cần chú trọng thực hiện các biện pháp sau:

• Ăn chín, uống sôi: Đây là nguyên tắc hàng đầu để phòng tránh tiêu chảy. Thức ăn cho trẻ cần được nấu chín kỹ và cho trẻ ăn ngay sau khi nấu. Nước dùng cho trẻ uống phải là nước đun sôi để nguội. Tránh cho trẻ uống nước lã, nước đá không rõ nguồn gốc.
• Lựa chọn thực phẩm an toàn: Chọn mua thực phẩm tươi sống tại các nguồn đáng tin cậy, có nguồn gốc rõ ràng. Kiểm tra kỹ hạn sử dụng của các sản phẩm đóng gói.
• Bảo quản thực phẩm đúng cách: Thức ăn thừa hoặc chưa sử dụng cần được bảo quản trong tủ lạnh ở nhiệt độ thích hợp và đậy kín để ngăn ngừa vi khuẩn xâm nhập. Hâm nóng lại thức ăn đúng cách trước khi cho trẻ ăn.
• Vệ sinh dụng cụ chế biến thức ăn: Rửa sạch các dụng cụ dùng để chế biến và ăn uống cho trẻ bằng nước rửa chén và nước sạch.
• Rửa tay thường xuyên: Đây là biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả nhất để ngăn ngừa lây lan vi khuẩn gây bệnh. Rửa tay bằng xà phòng và nước sạch cho trẻ và người chăm sóc trẻ, đặc biệt là trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, sau khi thay tã cho trẻ và sau khi tiếp xúc với các bề mặt công cộng.
• Giữ vệ sinh nhà cửa và môi trường xung quanh: Thường xuyên lau chùi nhà cửa, đặc biệt là khu vực bếp và nhà vệ sinh. Diệt ruồi, muỗi, gián, chuột – những vật trung gian truyền bệnh. Đảm bảo hệ thống thoát nước thải hoạt động tốt.

 

Tài liệu tham khảo

1. Viện Nghiên Cứu và Phát Triển Dinh Dưỡng: https://inrd.vn/dinh-duong-cho-tre-bi-tieu-chay/
2. Trường Đại học Y Hà Nội (2020). Dinh dưỡng trong điều trị nhi khoa, Nhà xuất bản Y học, Hà Nội.

Tìm hiểu các bài viết liên quan tại: https://ancarepharma.com/chu-de/kien-thuc-dinh-duong-vi/ 

Để được tư vấn cụ thể hãy liên hệ với chúng tôi: https://www.facebook.com/ancarepharma