Lồng ruột là một trong những nguyên nhân gây tắc ruột cấp thường gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt trong độ tuổi từ 6 tháng tuổi đến 3 tuổi và 70% trường hợp xảy ra trước 2 tuổi. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, tình trạng này có thể dẫn đến hoại tử ruột, thủng ruột, nhiễm trùng nặng và đe dọa tính mạng.

Điều đáng nói là các dấu hiệu ban đầu của lồng ruột đôi khi khá dễ nhầm lẫn với đau bụng thông thường hoặc rối loạn tiêu hóa. Vì vậy, việc trang bị kiến thức để nhận biết sớm sẽ giúp cha mẹ đưa trẻ đến cơ sở y tế đúng thời điểm, tăng khả năng điều trị thành công mà không cần phẫu thuật.

Lồng ruột là gì?

Lồng ruột là một trong những bệnh lý cấp cứu ngoại khoa thường gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt trong giai đoạn từ 3 tháng đến 2 tuổi. Tình trạng này xảy ra khi một đoạn ruột trượt vào bên trong đoạn ruột liền kề, khiến lòng ruột bị chèn ép, cản trở quá trình lưu thông thức ăn và làm giảm lượng máu nuôi dưỡng đoạn ruột bị lồng.

Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, đoạn ruột bị thiếu máu có thể dần hoại tử, gây thủng ruột, viêm phúc mạc hoặc nhiễm trùng nặng. Đây đều là những biến chứng nguy hiểm, có thể ảnh hưởng đến sức khỏe và tính mạng của trẻ.

Điều đáng lưu ý là trong giai đoạn đầu, các triệu chứng của lồng ruột khá dễ nhầm lẫn với đau bụng thông thường hoặc rối loạn tiêu hóa. Vì vậy, cha mẹ cần hiểu rõ những dấu hiệu đặc trưng của bệnh để đưa trẻ đến bệnh viện càng sớm càng tốt.

Nguyên nhân gây lồng ruột ở trẻ em

Cho đến nay, phần lớn các trường hợp lồng ruột ở trẻ nhỏ vẫn chưa xác định được nguyên nhân cụ thể. Các bác sĩ gọi đây là lồng ruột vô căn và thường gặp ở trẻ dưới 2 tuổi.

Một số nghiên cứu cho thấy bệnh có thể liên quan đến tình trạng nhiễm virus đường hô hấp hoặc đường tiêu hóa. Khi trẻ mắc các bệnh này, các hạch bạch huyết trong thành ruột có thể sưng to, tạo điều kiện để một đoạn ruột bị kéo vào đoạn ruột bên cạnh trong quá trình nhu động ruột co bóp.

Đối với trẻ lớn hơn hoặc người trưởng thành, lồng ruột đôi khi xuất phát từ một tổn thương thực thể trong đường tiêu hóa như polyp, túi thừa Meckel, khối u hoặc dị dạng bẩm sinh của ruột. Những trường hợp này thường cần được điều trị nguyên nhân để hạn chế nguy cơ tái phát.

Dấu hiệu nhận biết lồng ruột ở trẻ

Điểm đặc trưng của lồng ruột là các triệu chứng thường xuất hiện khá đột ngột và diễn tiến nhanh. Ban đầu, trẻ có thể hoàn toàn khỏe mạnh nhưng chỉ sau một thời gian ngắn đã xuất hiện những cơn đau bụng dữ dội.

Đau bụng từng cơn

Đây là triệu chứng điển hình nhất của lồng ruột. Khi cơn đau xuất hiện, trẻ thường khóc thét, co hai chân lên bụng và tỏ ra rất khó chịu. Sau vài phút, cơn đau giảm dần khiến trẻ có vẻ bình thường trở lại, thậm chí vẫn có thể bú hoặc chơi. Tuy nhiên, chỉ khoảng 10–20 phút sau, cơn đau sẽ tái diễn với mức độ ngày càng dữ dội hơn.

Chính sự xuất hiện theo từng cơn này khiến nhiều cha mẹ nhầm tưởng trẻ chỉ bị đau bụng thông thường và bỏ lỡ thời điểm điều trị tốt nhất.

Nôn ói

Cùng với đau bụng, trẻ thường xuất hiện tình trạng nôn ói. Lúc đầu, trẻ có thể nôn sữa hoặc thức ăn vừa ăn. Khi bệnh tiến triển nặng hơn và lòng ruột bị tắc nhiều hơn, trẻ có thể nôn ra dịch màu xanh do dịch mật không thể di chuyển bình thường qua đường tiêu hóa.

Nếu trẻ vừa đau bụng từng cơn vừa nôn nhiều, cha mẹ nên nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám.

Đi ngoài có máu hoặc chất nhầy

Đây là dấu hiệu khá đặc trưng nhưng thường xuất hiện ở giai đoạn muộn hơn. Phân của trẻ có thể lẫn máu và chất nhầy, tạo thành hỗn hợp màu đỏ sẫm giống như mứt nho.

Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng xuất hiện triệu chứng này. Vì vậy, cha mẹ không nên chờ đến khi trẻ đi ngoài ra máu mới đưa đi khám.

Trẻ mệt lả, bỏ bú

Khi tình trạng lồng ruột kéo dài, trẻ có thể trở nên lừ đừ, mệt mỏi, bú kém hoặc bỏ bú hoàn toàn. Một số trường hợp còn có biểu hiện da tái, mất nước hoặc sốt nếu đã xuất hiện biến chứng.

Đây là những dấu hiệu cho thấy bệnh đang tiến triển nặng và cần được xử trí khẩn cấp.

Khi nào cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay?

Lồng ruột là bệnh lý không thể tự điều trị tại nhà. Ngay khi trẻ có các biểu hiện nghi ngờ, cha mẹ nên đưa trẻ đến bệnh viện để được chẩn đoán và điều trị.

Đặc biệt, cần đưa trẻ đi cấp cứu ngay nếu có một hoặc nhiều dấu hiệu sau:

• Đau bụng dữ dội từng cơn.
• Khóc thét bất thường, co chân lên bụng.
• Nôn nhiều hoặc nôn dịch xanh.
• Đi ngoài có máu hoặc chất nhầy.
• Bụng chướng, sờ đau.
• Lừ đừ, ngủ li bì hoặc bỏ bú.

Việc trì hoãn điều trị có thể khiến đoạn ruột bị thiếu máu kéo dài, dẫn đến hoại tử và làm tăng nguy cơ phải phẫu thuật.

Lồng ruột được chẩn đoán như thế nào?

Để xác định trẻ có bị lồng ruột hay không, bác sĩ sẽ kết hợp giữa thăm khám lâm sàng và các phương pháp chẩn đoán hình ảnh.

Trong đó, siêu âm ổ bụng là phương pháp được sử dụng phổ biến nhất vì có độ chính xác cao, không gây đau và không sử dụng tia X. Trên hình ảnh siêu âm, bác sĩ có thể quan sát thấy dấu hiệu đặc trưng của lồng ruột, từ đó đưa ra hướng điều trị phù hợp.

Ở một số trường hợp, trẻ có thể được chỉ định chụp X-quang hoặc thực hiện thêm các xét nghiệm khác để đánh giá tình trạng tắc ruột và phát hiện biến chứng nếu có.

Có thể phòng ngừa lồng ruột không?

Hiện nay chưa có biện pháp nào giúp phòng ngừa hoàn toàn lồng ruột ở trẻ em. Tuy nhiên, cha mẹ có thể giảm nguy cơ gặp biến chứng bằng cách theo dõi sát các biểu hiện bất thường của trẻ và đưa trẻ đi khám ngay khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ.

Một số lưu ý cha mẹ nên thực hiện gồm:

• Không chủ quan khi trẻ đau bụng từng cơn.
• Theo dõi kỹ nếu trẻ vừa mắc bệnh nhiễm virus.
• Không tự ý cho trẻ dùng thuốc giảm đau hoặc thuốc cầm tiêu chảy khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
• Tuân thủ lịch tái khám nếu trẻ từng điều trị lồng ruột trước đó.

Phát hiện càng sớm thì khả năng điều trị thành công càng cao và nguy cơ biến chứng càng thấp.

Kết luận

Lồng ruột là bệnh lý cấp cứu thường gặp ở trẻ nhỏ nhưng hoàn toàn có thể điều trị hiệu quả nếu được phát hiện sớm. Cha mẹ cần đặc biệt lưu ý những dấu hiệu như đau bụng từng cơn, khóc thét, co chân lên bụng, nôn ói hoặc đi ngoài có máu, bởi đây đều là những biểu hiện cảnh báo cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay.

Việc chủ động nhận biết triệu chứng và không trì hoãn thăm khám sẽ giúp trẻ được điều trị kịp thời, giảm nguy cơ biến chứng và tăng khả năng hồi phục nhanh chóng.

Tài liệu tham khảo: https://www.msdmanuals.com/vi/professional/khoa-nhi/ 

Nguồn ảnh: tổng hợp Internet

Tìm hiểu các bài viết liên quan tại ĐÂY

Để được tư vấn cụ thể, hãy liên hệ với chúng tôi: https://www.facebook.com/ancarepharma/